Kiedy jest najlepszy moment, aby dzieci rozpoczęły naukę drugiego, a nawet trzeciego języka? Coraz częściej neurobiolodzy i badacze zajmujący się nabywaniem języka zgadzają się co do jednego: im wcześniej, tym lepiej.
Nauka języka zaczyna się od urodzenia
Badania neuronaukowe pokazują, że nauka drugiego języka może i powinna rozpocząć się wkrótce po urodzeniu. W okresie niemowlęcym mózg tworzy do trzech miliardów połączeń synaptycznych na sekundę, absorbując doznania sensoryczne z niezwykłą wydajnością. Jak zauważa Kotulak (1997), „wszystko, co dziecko słyszy, widzi, czuje, smakuje i dotyka, jest absorbowane przez mózg i przechowywane w jego komórkach pamięci”.
W wieku 6–8 miesięcy niemowlęta mogą mieć około 1000 bilionów połączeń synaptycznych. Ten okres to niezrównana okazja do przyswajania języka – okazja, która stopniowo maleje, ponieważ mózg zaczyna redukować połączenia w późniejszym dzieciństwie.
Przed 10. rokiem życia: Krytyczne okno
Do 10. roku życia przeciętne dziecko może utracić około połowę tych połączeń synaptycznych, ale podwaliny pod naukę języka zostały już położone. Badania wskazują, że dzieci, które miały kontakt z innymi językami przed tym etapem, z większym prawdopodobieństwem przyswajają je naturalnie i poprawnie – naśladując wymowę i intonację charakterystyczną dla języka ojczystego.
Z kolei dzieci, którym wprowadzono drugi język po 8. lub 9. roku życia, nadal mogą odnosić sukcesy, ale ich nauka często wymaga większego świadomego wysiłku i mniejszej instynktownej płynności. Młodsi uczniowie nie tylko łatwiej różnicują dźwięki, ale także skuteczniej je odtwarzają – co jest kluczowym czynnikiem w nauce języków takich jak mandaryński czy angielski.
Gotowość i wczesne zanurzenie
Oznakami gotowości do kontaktu z drugim językiem mogą być ciekawość dziecka wobec nowych środowisk – na przykład ekscytacja związana z odwiedzaniem nowych miejsc lub interakcjami z nowymi ludźmi. Ta otwartość często koreluje z poziomem komfortu, który pozwala na lepszą naukę języka poprzez zabawę, eksplorację i socjalizację.
Badania pokazują również, że młodsze dzieci mają tendencję do rozwijania naturalnej fascynacji rytmami, dźwiękami i słownictwem nowego języka. Z kolei starsi uczniowie mogą stać się bardziej nieśmiali, co może hamować ich chęć swobodnego mówienia lub podejmowania ryzyka – co jest niezbędne do skutecznego przyswajania języka.
Nauka poprzez zanurzenie
Małe dzieci najlepiej przyswajają języki obce, gdy są zanurzone w środowisku odzwierciedlającym to, w jakim uczyły się swojego pierwszego języka – poprzez interakcję, rutynową ekspozycję i kontekstowe używanie języka. Można to rozwijać w domu, w klasach dwujęzycznych lub poprzez programy immersyjne, które zapewniają równowagę między ustrukturyzowanym przekazem a naturalną komunikacją.
Ostatnie myśli
Wczesny kontakt z drugim językiem stanowi podstawę do osiągnięcia korzyści językowych i poznawczych na całe życie. Dla rodzin i nauczycieli wspieranie wczesnej dwujęzyczności to nie tylko nauka mówienia w innym języku — to kształtowanie pewnych siebie, elastycznych uczniów, przygotowanych do rozwoju w wielojęzycznym świecie.
Poniżej nauczyciele ze szkół międzynarodowych dzielą się swoimi sposobami na projektowanie programów nauczania języków obcych na wczesnym etapie, które rozwijają ciekawość, płynność i poczucie globalnego obywatelstwa u najmłodszych uczniów.
